Bardzo często spotykamy się z pojęciem transportu ponadgabarytowego, ale nie zawsze wiadomo, co dokładnie się pod nim kryje i kiedy ładunek zaczyna być traktowany jako nienormatywny. W tym artykule wyjaśniamy, na czym polega transport ponadgabarytowy, jakie ładunki obejmuje, jakich wymaga zezwoleń oraz jak wygląda organizacja takiego przejazdu.
Na czym polega transport ponadgabarytowy?
Transport ponadgabarytowy polega na przetransportowywaniu ładunków, które przekraczają dozwolone przez kodeks drogowy parametry. Mowa tutaj o długości, szerokości, wysokości, wadze oraz nacisku na osie. Taki ładunek nazywany jest nienormatywnym, a jego przewóz wymaga specjalistycznego sprzętu, odpowiednich zezwoleń i starannego zaplanowania trasy.
Do wykonania usług transportowych tego typu potrzebni są przede wszystkim przeszkoleni pracownicy, przystosowane pojazdy oraz osoby odpowiedzialne za czynności organizacyjne i spedycyjne – to od nich zależy, czy przejazd odbędzie się bezpiecznie i zgodnie z przepisami.
Kiedy ładunek jest ponadgabarytowy? Dopuszczalne parametry
Ładunek (wraz z pojazdem) uznaje się za nienormatywny, gdy przekracza standardowe limity określone w przepisach o ruchu drogowym. Orientacyjnie chodzi o przekroczenie:
Szerokości – ponad 2,55 m (dla większości pojazdów).
Wysokości – ponad 4 m.
Długości – ponad dopuszczalną dla danego zestawu (najczęściej 16,5 m dla naczepy z ciągnikiem).
Masy całkowitej oraz nacisku na oś – ponad wartości dopuszczalne dla danej kategorii drogi
Przekroczenie choćby jednego z tych parametrów sprawia, że transport musi być realizowany jako ponadgabarytowy (nienormatywny) z odpowiednim zezwoleniem i, w wielu przypadkach, pilotażem.
Co zaliczamy to towarów ponadgabarytowych?
Transportem ponadgabarytowym przewozi się duże maszyny rolnicze i budowlane, elementy konstrukcyjne mostów, pojazdy szynowe (tramwaje, lokomotywy, wagony), turbiny wiatrowe, silosy, hale stalowe, kontenery budowlane, wyroby betonowe i wiele innych ciężkich oraz niewymiarowych ładunków.
W praktyce w tej kategorii mieszczą się także ładunki wysokokubaturowe – czyli takie, które nie muszą być bardzo ciężkie, ale ze względu na swoją objętość i gabaryty wymagają specjalnego pojazdu i organizacji przejazdu.
Jakie zezwolenia są potrzebne na transport ponadgabarytowy?
Przewóz pojazdu nienormatywnego wymaga uzyskania odpowiedniego zezwolenia jeszcze przed rozpoczęciem transportu. Zezwolenia dzielą się na kategorie zależne od tego, o ile przekraczane są dopuszczalne parametry oraz po jakich drogach ma odbywać się przejazd. Im większe przekroczenie i im wyższa kategoria drogi, tym bardziej złożona procedura.
Za wydawanie zezwoleń odpowiadają wskazane w przepisach organy (m.in. zarządcy dróg oraz Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w przypadku najwyższych kategorii). Wniosek warto złożyć z wyprzedzeniem, ponieważ uzyskanie zgody, a często również uzgodnienie trasy, wymaga czasu.
Jak wygląda organizacja przejazdu i pilotaż?
Najczęściej transport ponadgabarytowy przebiega nocą, kiedy jest najmniejsze natężenie ruchu. Kiedy jednak do transportu dochodzi w dzień, można zauważyć, że przejazd jest eskortowany przez pilotów, którzy nadzorują sam przejazd i postój pojazdów ponadgabarytowych, ponieważ mogą one utrudniać codzienny ruch drogowy.
Pilotaż nie jest wymagany zawsze, jego konieczność (a czasem obecność dwóch pojazdów pilotujących) zależy od stopnia przekroczenia gabarytów. Piloci odpowiadają za bezpieczne przeprowadzenie zestawu przez trudne odcinki, ostrzeganie innych kierowców i pomoc przy manewrach. Kluczowe jest też wcześniejsze zaplanowanie trasy, tak, aby uniknąć zbyt niskich wiaduktów, ostrych zakrętów czy dróg o ograniczonej nośności.
Do przewozu wykorzystuje się specjalistyczne naczepy – niskopodwoziowe (niskopodłogowe) oraz zestawy modułowe, które pozwalają dopasować pojazd do konkretnego ładunku.
Usługi dźwigowe i transport HDS przy ładunkach ponadgabarytowych
Firmy zajmujące się transportem ponadgabarytowym oferują również usługi dźwigowe, które polegają na załadowaniu ponadgabarytowego ładunku na specjalistyczny pojazd przystosowany do transportu oraz jego rozładunku. Wyszkoleni i doświadczeni operatorzy dźwigów zadbają o bezpieczeństwo ładunku.
Transport HDS to połączenie usług transportowych i dźwigowych, więc pozwala zmniejszyć koszty związane z wynajmem osobnego dźwigu. Samochód ciężarowy posiada na wyposażeniu ramię żurawia do szybkiego załadunku i rozładunku ładunku w miejscu docelowym. Na rynku jest wiele firm transportowych oferujących specjalistyczny transport HDS oraz przewóz ładunków ponadgabarytowych różnego rodzaju.
Firma Seba-Trans z Katowic realizuje transport ponadgabarytowy oraz usługi dźwigowe HDS na terenie Śląska i całej Polski.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Co to jest transport ponadgabarytowy?
To przewóz ładunków, które przekraczają dopuszczalne przepisami parametry – szerokość, wysokość, długość, masę lub nacisk na oś. Wymaga specjalistycznego sprzętu i odpowiednich zezwoleń.
Jakie wymiary wymagają zezwolenia?
Zezwolenie jest potrzebne, gdy pojazd z ładunkiem przekracza standardowe limity (orientacyjnie: szerokość ponad 2,55 m, wysokość ponad 4 m lub przekroczenie dopuszczalnej długości, masy i nacisku na oś). Kategoria zezwolenia zależy od skali przekroczenia i rodzaju dróg.
Czy transport ponadgabarytowy wymaga pilota?
Nie zawsze. Konieczność pilotażu, a czasem obecność dwóch pojazdów pilotujących zależy od tego, o ile przekroczone są dopuszczalne gabaryty.
Dlaczego transport ponadgabarytowy odbywa się w nocy?
Nocą natężenie ruchu jest najmniejsze, dzięki czemu przejazd dużego zestawu jest bezpieczniejszy i mniej utrudnia ruch innym kierowcom.
Co to jest transport wysokokubaturowy?
To przewóz ładunków, które ze względu na dużą objętość i gabaryty (choć niekoniecznie wagę) wymagają specjalnego pojazdu oraz organizacji przejazdu, podobnie jak klasyczne ładunki ponadgabarytowe.